سال جهش تولید
  • 1399-03-31 14:16
  • كد محتوا:12839
هفتون

هفتان که آن را دیه‌ای از دهستان جی به­ شمار­ آورده ­اند، در مشرق اصفهان واقع­ است و دیه بزرگی نیست و در سال 1345، جمعیت آن 397 نفر ذکر­شده؛ اما در­حال­ حاضر، بی­ شک جمعیت آن بیشتر است. در این دیه، به دلیل نزدیکی با جی، شهرگرایی بسیار نفوذ دارد و روستا و آداب روستایی دارد از آن رخت بر­می‌بندد (مهریار، 1382: 885).

این محله در ابتدای دیه‌ای واقع در درب دروازه­ اصفهان و دارای آب‌های جاری بوده­ است و هرچه شهر رو به خرابی می‌رفت، از شهر دور می‌شد و هنگام عمران و آبادی از محلات شهر بوده ­است (رفیعی مهرآبادی، 1352: 274).

در منابع موجود، این دیه را گاهی هفت­دان و گاهی هفدان ذکر ­کرده ­اند و در تداول عامه، گاهی آن را هفدون و گاهی هفتون تلفظ ­می‌کنند که هر دو، به حکم قریب­ المخرج بودن حرف «تا» و «دال»، یک صورت است اما صورت صحیح آن هفدان است.

این نام از دو جزء «هف+دان» ترکیب­ یافته­ است. دان، پسوند ظرفیت و محل است و بنابراین، «هف» باید چیزی باشد که در محل هفدان هم بگنجد و هم زیاد باشد تا محل به آن منسوب­ گردد و مشخص است که اگر «هف» را مصحف و تغییر­یافته­ «هفت» بدانیم، «هف» چیزی نیست که در جهان خارج وجود داشته ­باشد. به­ علاوه، «هف» در هیچ فرهنگی به این صورت وجود ­ندارد و بنابراین، صورت هفتدان ننشانیت است. حقیقت آن­ است که «هف» در اینجا، تغییر­یافته­ صورت «اَپَ» است که در اوستایی و پهلوی وجود ­دارد و در فارسی به صورت آب درآمده است. اگر صورت پهلوی آب را ملاحظه­ کنیم، «اَپَ» به صورت «هف» هم خوانده­ می‌شود چون که حرف «ه» و «اَ» و همچنین «پ» و «ف»، در پهلوی به یک صورت نوشته­ می‌شود؛ بنابراین، واژه­ «هف» معادل آب است و هفدان، صورت دیگری از آبدان است که به حکم تلفظ دیگرگون پهلوی، از صورت آبدان به صورت هفدان درآمده ولی به همان معنا رایج شده ­است. با عنوان آبدان، امکنه­ بسیاری در اطراف کشور نامبردار است، از آن جمله آبدار در تبریز، شهر بابک، ملایر و غیره و آبدان در بوشهر، جیرفت، سراوان و غیره.

آنچه گفته شد، بر اساس واژه­ آب بوده که جزء عمده­ نام واژه­ هاست ولی ممکن است جزء اصلی واژه­ هفتان، هفت به اضافه­ «ان» باشد که در تداول عامه، الف ممدود ماقبل آخر آن به «ـو» تبدیل شده ­است (مهریار، 1382: 886و885).

مظهر چشمه­ هفتون به عرض 15 تا 18 متر در فاصله­ 500 متری از ایستگاه سرچشمه، واقع در خیابان مدرس، ضلع شمالی شهر اصفهان قرار ­دارد. این چشمه در مسیر خود پس از گذشتن از پل طوقچی و خیابان سروش، همچنان به مسیر خود ادامه ­می­داد و پس از طی چند کیلومتر به ده هفتون می‌رسید. عرض مسیر چشمه، بین 5/1 تا 18 متر متفاوت بود (شفقی، 1353: 105).

 

رصدخانه فرهنگي اجتماعي اصفهان. (1395). شناسنامه فرهنگي اجتماعي محلات شهر اصفهان، فاز اول. اصفهان: انتشارات سازمان فرهنگي تفريحي شهرداري اصفهان.